Main Menu

ચિત્તોડગઢ

[આ લેખ મોકલનારનો મેઘધનુષ આભારી છે. મોકલનાર પોતાનું નામ મોકલાવી શકે છે.]

 

chitod

 

                                           ચિત્તોડગઢ

સમુદ્ર સપાટીથી ઊંચાઇ ઉપર સમતલ પર્વત પર બનેલા આઠ ચોરસ માઇલના ઘેરાવાળા વિશાળ કિલ્લામાં છે. આ કિલ્લો મૌયવંશી રાજા ચિત્રાંગદ દ્વારા નિર્મિત હોવાથી આને ચિત્રકુટ કિલ્લો પણ કહેવાય છે. ચિત્તોડનો આ કિલ્લો ભારતભરમાં વિખ્યાત છે. કહેવાય છે કે ` ગઢ તો ચિત્તોડગઢ , બાકી સબ ગઢૈયા ‘ આટલો વિશાળ અને ભવ્ય કિલ્લો બીજે ક્યાંય નથી.

મહારાણા પ્રતાપનો આ કિલ્લા સાથે સંબંધ હતો. વિ.સં. 1587 માં શ્રી શેત્રુંજયનો જિર્ણોદ્ધાર કરાવનાર મંત્રી શ્રી કર્મચંદ્ર બચ્છાવત અહીંના નિવાસી હતા. મહારાણા પ્રતાપ જ્યારે અકબરની સેના સામે હારી ગયા અને તેઓ દેશ છોડી જવા લાગ્યા ત્યારે દાનવીર ભામાશાહે પોતાનું સર્વધન એમને અર્પણ કર્યું. એમની સહાયતાથી મહારાણા પ્રતાપએ ફરીથી સેના એકત્ર કરી અકબરના સામનો કર્યો.

વિ.સં. 800 માં ગોહિલવંશી રાજા બાપ્પા રાવળે મૌર્યવંશી રાજા માનને હરાવી આ કિલ્લો જીત્યો હતો. બારમી સદીમાં સિદ્ધરાજ જયસિંહે રાજ કરેલ છે. સંવતની પહેલી શતાબ્દીમાં આચાર્ય શ્રી સિદ્ધસેન દિવાકર અહીં વિદ્યા સાધન માટે આવ્યા હતા. મહારાણા મોકલના મંત્રી ભદનપાલ એ

અહીંયા ઘણા જિનમંદિર બનાવ્યા છે. અહીંયા ઋષભદેવ ભગવાનનું બાવન જિનાલય , શ્રી પાર્શ્વનાથ ભગવાનનું મંદિર , શ્રી શાંતિનાથ ભગવાન તથા શ્રી મહાવીર ભગવાનના પ્રમુખ મંદિર છે. આમાંથી મુખ્ય અને સૌથી મોટું શ્રી ઋષભદેવ ભગવાનનું દેરાસર છે. બાવન દેવકુલિકાઓથી વીંટળાયેલા આ મંદિરનું સ્થળ ` સત્તાવીસ દેવરી ‘ ના નામે ઓળખાય છે. ચૌદમી સદીમાં નિર્માણ થયેલા સાત માળના જૈન કીર્તિસ્તંભમાં શ્રી આદિનાથ ભગવાન અને અનેક જિનપ્રતિમાઓ ઉત્કીર્ણ છે અહીં જૈન કીર્તિસ્તંભ ઉપરાંત રાજા જયસિંહનો મહેલ (ખંડેર) , રાણી પદ્મીનીનો મહેલ , વિજય કીર્તિસ્તંભ વગેરે દર્શનીય છે. આમ , ચિત્તોડ એક મહાન ભૂમિ ગણાય છે. જ્યાં અનેક શૂરવીર રાજાઓ અને જૈન મંત્રીઓએ સમયે સમયે અનેક મહાન કાર્યો કરેલ છે. આ સ્થાન ધાર્મિક અને ઐતિહાસિક રીતે ખૂબ જ ભવ્ય સુંદર છે , જૂના પ્રાચીન તીર્થયાત્રાનાં ગ્રંથોમાં ચિત્તોડ (ચિત્રકૂટ)નો ઉલ્લેખ છે. અહીં રહેવાની , ભોજનશાળા , આયંબિલની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે.

 

 ૐ નમઃ શિવાય



Source: મેઘધનુષ